فصل نهم – دسته بندي رنگ ها

  دسته بندي رنگ ها

هنرمندان، رنگ شناسان و پژوهش گران عموماً رنگ ها را به شيوه هاي مختلفي دسته بندي كرده اند. در اين جا بر اساس چرخه دوازده رنگ پيشنهادي اتين كه از همه دسته بندي ها مشهورتر و داراي اعتبار بيشتري است ، توضيحاتي پيرامون روابط متقابل رنگ ها داده مي شود.  

  رنگ هاي اصلي

منظور از رنگ هاي اصلي يا درجه اول رنگ هايي است كه معمولاً از تركيب هيچ كدام از رنگ هاي ديگر حاصل نمي شوند، بلكه ساير رنگ ها از تركيب آنها با يكديگر به وجود مي آيند. رنگ هاي اصلي زرد، قرمز و آبي در صورتي كه در خالص ترين حالت خود باشند و هيچ گرايشي به رنگ هاي ديگر در آن ها ديده نشود، وقتي با يكديگر مخلوط شوند، خاكستري بسيار تيره اي را به وجود مي آورند.  

معمولاً رنگ هايي كه در بازار عرضه مي شوند رنگ هاي با كيفيت واقعي رنگ هاي اصلي نيستند. در ميان زردهاي موجود در بازار، زرد كادميوم با درجه تيرگي متوسط نزديك ترين رنگ به زرد اصلي دايره رنگ است. از مشهورترين قرمزهايي كه در بازار موجود هستند . قرمز كادميون و قرمز آليزارين است كه در انواع مختلف سير و روشن ساخته مي شوند. و در عين حال هيچ كدام قرمز اصلي نيستند. اما مخلوط اين دو به قرمز اصلي نزديك است.
معروف ترين رنگ هاي آبي موجود در بازار آبي اولترامارين، آبي كبالت و آبي پروس هستند. اما آن ها با آبي اصلي تفاوت دارند. با كمي و روشن تر كردن آبي كبالت و آبي اولترامارين مي توان از آن ها به عنوان آبي اصلي استفاده كرد.  

  رنگ هاي درجه دوم

هر رنگ درجه دوم معمولاً از مخلوط كردن دو رنگ اصلي ساخته مي شود.
سبز= زرد + آبي
بنفش = قرمز + آبي
نارنجي = زرد + قرمز  

  رنگ هاي درجه سوم

اين رنگ ها از مخلوط كردن رنگ هاي اصلي با رنگ هاي درجه دوم ساخته مي شوند. رنگ هاي درجه سوم عبارتن از :
زرد نارنجي، قرمز نارنجي، قرمز بنفش، بنفش آبي، سبز آبي، سبز زرد . به اين ترتيب با اضافه كردن اين شش رنگ به سه رنگ اصلي و سه رنگ درجه دوم ، چرخه دوازده تايي رنگ ها كامل خواهد شد.  

  رنگ هاي مكمل

هر يك از رنگ هاي درجه دوم مكمل يكي از رنگ هاي اصلي است. به همين دليل به رنگ هاي درجه دوم، رنگ هاي مكمل نيز گفته مي شود. دو رنگ مكمل وقتي با هم مخلوط شوند، خاصيت رنگين بودن يكديگر را خنثي مي كنند يعني از مخلوط كردن آن ها يك رنگ خاكستري تيره به دست مي آيد.
در دايره دوازده رنگي هر دو رنگ مكمل به صورت دو سه قطري از دايره روبروي هم قرار مي گيرند.  

  سؤالات
1 – رنگ هاي درجه دوم كدامند ؟ توضيح دهيد.

پاسخ : از مخلوط كردن دو رنگ اصلي يك درنگ درجه دوم ساخته مي شود. رنگ هاي درجه دوم عبارتند از سبز، نارنجي و بنفش كه به شكل زير ساخته مي شوند.
سبز= زرد+ آبي
نارنجي = زرد + قرمز
بنفش = قرمز + آبي  

  2 – از تركيب دو رنگ مكمل چه رنگي حاصل مي شود؟

پاسخ : در چرخه ي دوازده رنگي، هر دو رنگ رو به روي هم به عنوان دو رنگ مكمل محسوب مي شوند كه از تركيب شدن آن ها با يكديگر، خاكستري بسيار تيره اي به دست مي آيد.  

  3 – رنگ هاي درجه سوم كدامند ؟ توضيح دهيد.

پاسخ : از مخلوط كردن يك رنگ اصلي با يك رنگ درجه دوم، يك رنگ درجه سوم بدست مي آيد. رنگ هاي درجه سوم عبارتند از :
زرد نارنجي، قرمز نارنجي، قرمز بنفش ، بنفش آبي، سبز آبي و سبز زرد.